Doi éalié n patnaiat avc valofit pplémnt a jonal d nfant n 1050 - D 20/09/2013 it f D i a g t D hil l: i D io b n é g a n opéation bin éll l fit péntnt an dot l plat péféé d blg. po ci c ptit bâton d pomm d t, il fat l tmp dan l hil o la gai d fit boillant. n foi agé (top tilié), ctt hil o ctt gai dvint n décht, mai pa n impot ql décht. n fft, il t poibl d l étili n l tanfomant n cabant po l voit! n tanfomation tè étonnant, q no allon décovi dan c doi. Po ciin l fit, dx ingédint ont nécai : l pomm d t t l hil o la gai d fit. Loq ll aa été tilié pli foi, l hil o la gai d fit dva êt mplacé. Ctt hil o gai agé contita donc n décht. Mai q fat-il n fai? > D décht cyclabl Dpi pl d 30 an, d nomb ponn (cintifiq t at) éfléchint a dévloppmnt d novll tchniq afin d cycl (étili) n maximm d décht. L ti ffcté pa l citoyn pmt à ctain décht d t lativmnt pop (n évitant tot contamination pa d at décht) t d povoi oit êt étilié o l fom d oigin, oit tanfomé n n tot at podit. Il t donc tè impotant d vill à ti décht dan l diffént pobll, mai ai d amn l décht cyclabl (qi pvnt êt tanfomé n d novax podit/ objt.) a pac à contn. Dan c cnt, ai applé cypac, pac d valoiation o pac d cyclag, l pincip t tojo l mêm : l diffént décht qi y ont accpté ont tié t, pa la it, mmné v d in d cyclag o d valoiation. Amn décht dan n pac à contn contit n ba gt po la planèt. Ctt démach pmt d limit l co à d matiè pmiè po cé d novax podit. En cyclant, no povon podi d nova à pati d l ancin, c qi t bacop mix! L hil t gai d fit agé (déjà tilié, n fin d vi) font pati d la gand famill d décht axql il t poibl d offi n cond vi. Fait tè étonnant, c podit qi ont vi à ci d fit o d at alimnt pvnt êt tanfomé n biodil! Il pvnt, n fft, apè qlq opéation tchniq d tanfomation, vi d cabant po l véhicl. Un ASBL blg, Valofit, chag d ogani t d pomovoi la collct t l cyclag d hil t gai d fit agé (HGFU) n Blgiq, n collaboation avc l intcommnal d gtion d décht t l collct pofionnl. Gâc à c tavail, n gand qantité d c décht t tanfomé n biodil. nvi D ay n novll ctt? Si no avon bacop évoqé l fit, ll n contitnt pa l l plat q l on pt ciin gâc à l hil o la gai d fit. Nombx ont l at xmpl. Pami x, l chip. L pmi xmpl qi vint à l pit t bin û l chip à ba d pomm d t. Mai il t poibl d n ciin avc d légm. Tnton l xpéinc avc d caott. Attntion, ctt ctt compot d paag délicat a co dql il fat manipl n fit. Attndz donc q n adlt vo aid po l fai. Po pépa d bonn chip d caott fait maion, il fat qat ingédint : 4 bll caott, n lit d hil, d poiv t d l. Pmiè étap : éplchz l caott t décopz-l n tè fin tanch. Rincz-l nit o l a, tot n faiant chaff l hil dan la fit. Loq l caott ont bin incé, yz-l oignmnt. Un foi q l hil t bin chad t q l caott ont bin yé, il fat l plong qlq mint dan l hil. Apè 2 o 3 mint (attntion, il fat bin vill ca ça va tè vit), otz-l t dipoz-l n papi abobant. Placz-l nit dan n plat t aaionnz-l gâc a l t a poiv. Il n t nit q à égal! Ptit conil : ctt ctt convint égalmnt po l chip d cogtt o d bttav l bagatll d Chitll À l étang, la Blgiq t conn po nomb pécialité clinai : l gaf, la biè, l chocolat Mai il fallait choii n podit qi pént l mix not pay, la fit, not plat national, vindait ctainmnt n pmi li. Accompagné d n tak, d mol, o implmnt dan n cont avc n p d mayonnai, c ptit bâton d pomm d t fit font l bonh d n tè gand nomb d Blg. > nco bacop d ffot à fai Ajod hi, n pati d wallon fait déjà l ffot d amn l hil t gai d fit agé dan l pac à contn, mai il ont nco top p nombx. En fft, la moitié d ménag wallon n a pa nco pi ctt habitd. Un gand qantité d c podit t donc tot implmnt pd, alo q ll aait p fai ol d véhicl En tant q nfant, il n t pa impl d all oi-mêm appot l HGFU a pac à contn. Mai on pt tojo xpliq ax adlt l impotanc d c gt t l l appl loq il changnt l hil o la gai d l fit. Il n t pa impl d accod l oigin d la fit. Ctain pétndnt q ll vint d chz no, d at, d Epagn, t d nomb légnd ntont a naianc. Si on oigin n t pa éllmnt fixé, c qi t û, c t q la fit t xpoté patot dan l mond t q l diffént clt (ociété difféncié pa l lang, l habitd alimntai, l fêt ) ont appi à la pépa à l ac. L Canadin, pa xmpl, ont d fan inconditionnl d Potin. Il agit d n paqt d fit, covt d chdda (fomag), qi fond gâc à la chal d fit t d n ac babc. Délicix! L Anglai, x, péfènt l fih and chip. Signifiant poion t fit, c plat conit n n poion fit dan d la pât o d la chapl, accompagné d pomm d t fit. Il t ovnt vi dan n mballag d papi jonal. A Potgal, l fit ont n d ingédint d ba d Bacalha à ba. Ell y ont mélangé à d oignon t d la mo. San obli la mitailltt, bin d chz no, qi conit n n bagtt d pain, dan laqll on fo d la viand, d la ac t d fit. Bon appétit! Wodp la fit Dan l mond Tot a long d c doi, no décovion à ql point il t impotant d cycl l hil t gai d fit agé. No von l dégât q ll pvnt ca à la planèt i ll n ont pa cyclé, mai ai to l avantag q l cyclag pént. ommai l hil t gai d fit : ingédint ntil d bonn fit blg 2 l hil t l gai agé : n décht cyclabl 3 cycl l hil t gai d fit agé : n ba gt po la nat 4 n cond vi po l hil t gai d fit agé 5 la podction d biodil : éaliation n omm d avantag po la planèt 6 > Mi n pag : Olagil pl valofit : n maillon incontonabl > Rédaction : Émili Staini d la chaîn d cyclag > Rédaction d Jonal d Enfant : appot t hgf a pac à 081/24 89 86 7 > Coil : daction@ljd.b contn t gagn n joné > Sit : www.ljd.b à bg! 8 1 VA_JDE_VALORFRIT_06D_BL.indd 1
: it f d i a g t il h L ingédint ntil d bonn fit blg L Po obtni d fit bin cotillant, n ingédint t ntil : l hil o la gai d fit. Mai qll ont l caactéitiq d c btanc t commnt l tili coctmnt? L hil t gai d fit ont tilié po ciin d nombx alimnt. Ell pmttnt d ci l fit bin û, mai ai l coqtt, l bignt, l viand o l poion t la lit t nco long. Po pépa c plat, il ffit d fai chaff l hil o la gai d fit dan n fit t, loq la tmpéat t ffiammnt élvé (nvion 160 dgé), d y plong l alimnt pndant qlq mint (n fonction d tmp d cion nécai) po l ci. Slon la qantité d noit à ci, l fit ont pl o moin gand. C t aini q, dan l fiti pa xmpl, on tov d gand fit indtill. Mai, qll q oit l taill, c appail fonctionnnt to d la mêm façon. Po fi d alimnt, il xit dx poibilité : on pt tili oit d l hil, oit d la gai d fit. C dx podit ont diffént : loq ll t à tmpéat ambiant (tmpéat d l ai), l hil t liqid alo q la gai t olid (comm l b). Mai, n foi omi à n oc d chal dan n fit, la gai dvint ai liqid q l hil. Il xit dx gand catégoi : d n pat, l gai animal qi povinnnt, comm l nom l indiq, d animax. L pl tilié ont l gai d poc o d bœf. Dan l d-ot d la D milliad d pomm d t! Fanc, l fit ont cit dan d la gai d canad. Il xit, d at pat, l hil végétal, qi povinnnt d plant comm pa xmpl l tonol t l maï. Chaq typ d hil o d gai, q ll oit végétal o animal, compot d popiété paticliè. Il fat notammnt pnd gad à la tmpéat d cion tilié ca, à chaq hil, copond n tmpéat citiq q il n fat pa dépa, o pin d n voi la qalité dégad. Pa aill, l goût d hil o d gai vai égalmnt. L fit n aont pa la mêm av, ivant q l on tili d la gai d bœf o d l hil d aachid. At ingédint pimodial po la podction d fit, la pomm d t t la clt la pl dévloppé a mond. D apè l calcl, 19 milliad d hcta ont conacé à a clt, c qi pént n podction d 300 million d tonn pa an. Et l Blg ont loin d êt l pl go podct. L Chinoi ont n pmiè plac, avc 70 million d tonn pa an. Vinnnt nit la Ri, l Ind t l Etat-Uni. La Blgiq it à la 19èm plac avc 3,6 million d tonn d pomm d t podit pa an. >>D fit à gogo L Blg ont d gand conommat d hil t d gai d fit. En 2012, 62 000 tonn d hil t d gai d fit ont été vnd n Blgiq. Cla pént à p pè 62 million d botill d n lit d hil. Malhmnt, c hil t c gai ditibé dan l magain blg ont nco loin d êt tot cyclé. Un poblèm dont no palon pl loin dan c doi. ai d hil t d g En 2012, 62 000 tonn. iq lg B é vnd n d fit ont ét >>Qlq conign d bonn tiliation Évit l bûl n t pa la l pécation à pnd loq l on vt fai fi d alimnt. L hil t gai d fit ont n dé d vi limité. Si on l tili top longtmp, ll n ont pl bonn t pvnt êt dang po la anté. Il fat donc bin vill à l tili dan l limit indiqé l mballag. Po facilit ctt bonn tiliation, l ASBL Valofit, a céé d ptit langtt indicativ (voi ci-cont). C langtt pvnt êt attaché a câbl élctiq d la fit t pmttnt d compt l nomb d foi q n hil o n gai a été tilié po fai fi d alimnt. La cion d alimnt dan la gai o l hil t n opéation qi pt évél dang. Loq ll ont chaffé, c btanc pvnt povoq d tè gav bûl. Il fat donc mont xtêmmnt pdnt t l maniplation t xclivmnt évé ax adlt. L ct d fit blg Loq l on nd à l étang, l fit no mblnt ovnt moin bonn. Mai poqoi l fit blg no paaint-ll mill? En fait, l gand ct, patagé pa to l Blg, t d ci l fit à dx pi. Il fat l plong n pmiè foi dan l hil boillant, l n oti apè qlq mint t l y plong n cond foi po q ll oint bin doé. Un foi l nomb maximal d tiliation attint, il t tmp d mplac l hil o la gai pa d la novll. Mêm cho i c nomb n a pa été attint, mai q l hil o la gai a attint la péiod maximal d tiliation (tll q indiqé l mballag), il fat alo la chang, c qi vint à plac l hil o la gai agé dan l mballag d oigin t l appot a pac à contn po q ll oit cyclé. Un dni conil po êt û d bin conv on hil o a gai : c matiè doivnt abolmnt êt placé a fai t bin à l abi d la lmiè, o pin d dégad. >> D D fit championn d mond Mai d at conil ont d mi po obtni d bonn fit blg, comm tili d pomm d t adéqat : la pl épand dan la pépaation d fit t la bintj, mai d at pomm d t tll q l agia, la chalott, l lba o la victoia pvnt convni égalmnt. C pomm d t doivnt êt faîchmnt copé. La pl long fit d mond m 9,79 mèt d long t fait 2 cntimèt d lag t d épai. C t n Gantoi qi t pavn à batt c cod mondial. Un at Blg détint, dpi 2010, l cod d la cion d fit. En toi h, ct xploitant d fiti t pavn à ci 1 500 kilogamm d fit! 2 VA_JDE_VALORFRIT_06D_BL.indd 2 L h t d d déc Wallon a pod d déc pn ménag PMC (q total d dan l qi n total) bûlé t/o Si l q déjà én n com d habi pt D to inond On com point déch ignifi tilité à fait pa foi l boyé nov n v L v fini, ma déch Voilà p qoi il coc mnt ti p évit d g c cycl pt p ont d co d l n Noton not p à n pa d nom mnt, L h font pa ibl d d acq n fo Po a déch intall Il ag ql pi cta déch clag
L hil t l gai agé : n décht cyclabl La qantité d décht podit pa l hmain t tot implmnt énom. Ptit à ptit, il accmlnt t mpoionnnt not planèt. En Walloni, chaq habitant podit, n moynn, 547 kilogamm d décht pa an. Ajod hi, d nomb oltion ont mi n œv po tnt d ti pofit d c décht t d l cycl n maximm. Loq on ti décht t q on l amèn a pac à contn, il ont nit tanfomé t pvnt à nova vi. t la d tion l hil êm tint, ttint (tll il fat lac l mpac yclé. bin : c plaiè, nd n L hmain ont d tè gand podct d décht. En 2011, 1 922 000 tonn d décht ménag ont été généé n Walloni. Cla ignifi q chaq Wallon a podit, n moynn, 547 kilogamm d décht n co d anné. C chiff pnd tant l décht tié pa l ménag tl q l caton, l v t l PMC (qi péntnt 71% d la qantité total d décht, dont 53% ont collcté dan l pac à contn) q cx qi n pvnt pa êt cyclé (29% d total) t qi ont incinéé (c t à-di bûlé afin d n écpé d l élcticité t/o d la chal). Si l qantité d décht podit ont déjà énom a niva d la Walloni, qi n compt q qat million t dmi d habitant, imaginz donc c q cla pt pént à l échll mondial! D tonn t d tonn d décht qi inondnt not planèt. On compnd dè lo facilmnt à ql point il t impotant d cycl l décht q no podion. Rcycl ignifi offi n cond vi, n cond tilité à n décht. Pa xmpl, l v fait pati d décht cyclabl. Un foi l v agé écolté, il a pifié, boyé t nit cyclé (tanfomé) n novax flacon, bocax o botill n v. L v t n matiè cyclabl à l infini, mai c n t pa l ca d to l décht. Voilà poqoi il fat coctmnt l ti po évit d mélang cx q l on poa cycl t cx dont on n pt pl in fai t qi ont donc incinéé dan d condition pct d l nvionnmnt. Noton q n bonn façon d limit not podction d décht t d vill à n pa acht l podit qi tilint d nombx mballag t, pl implmnt, d évit d gapill. L hil t gai d fit agé font pati d c décht q il t poibl d cycl. Il t donc impotant d acqéi n bon éflx : l amn, n foi tilié, a pac à contn. > > D pac po mix cycl Po aid l ménag à cycl l décht, d pac à contn ont été intallé n p patot n Walloni. Il agit d it aménagé, dan lql l paticli (pa l ntpi) pvnt nd po dépo ctain décht. En collctant l décht, c pac facilitnt l cyclag t diminnt l coût d la collct, ca l décht ont tié t cntalié n n l ndoit pa commn (o gopmnt d commn) t ont dictmnt achminé v l in d cyclag. Actllmnt, il xit pl d 210 pac d c typ n Région wallonn t l tiliation nt dan l habitd. En 1994, 188 000 tonn d décht ont été collcté d ctt maniè. Dix-hit an pl tad, n 2012, l Wallon ont dépoé pè d 995 000 tonn d décht dan c pac. La qantité d décht tié a donc été mltiplié pa 5. En Walloni, l intcommnal d gtion d décht (ntpi pbliq céé pa l commn dan l bt d accompli d miion d intéêt généal tll q la collct d décht) ont ponabl d pac à contn. En tot, ll ont pt à patag l titoi d la Walloni. Il agit d l AIVE, d BEP, d l HYGEA, d l IBW, d l ICDI, d INTRADEL t d IPALLE. > l hil t gai d fit : n ca paticli Chitoph Daot, ponabl d pac à contn d Thin (Hainat, intcommnal IPALLE) xpliq la façon dont l HGFU (hil t gai d fit agé) ont collcté. La collct a li tot l anné. No inviton l habitant à dépo l écipint d hil o d gai agé dan n ptit cabanon n métal, ité jt à côté d gand citn dtiné ax HGFU. Pa la it, c ont l mployé d pac qi chagont d v l hil t l gai dan l gand citn pév à ct fft. No l faion no-mêm ca il fat abolmnt évit d mélang l hil alimntai avc l hil d mot. Un foi l bll mpli (on l ait gâc à d ond placé à l intéi), no faion appl à n collct agéé (conn) pa Valofit, qi vid l écipint pa apiation. C ytèm d collct t l pl épand pami l intcommnal wallonn. Slon Chitoph Daot, la collct d hil t d gai d fit agé fonctionn bin à Thin. L gn vinnnt bacop po cla. J pn q ça nt d pl n pl dan l habitd, v q l qantité collcté agmntnt chaq anné. Hmnt po no égot t no fo ptiq (fo qi çoivnt l ax é d habitation)! Noton q, i l pac à contn d Thin fonctionn d ctt façon, c n t pa l mêm ytèm patot. A la diffénc d at intcommnal, AIVE t l BEP tilint d box d collct. Il agit d n contn gillagé dan lql l tiliat d pac vont dépo l botill mpli d HGFU. L collct vinda, pa la it, écpé l contn. Il n y a donc pa d citn, dan lqll l HGFU doivnt êt vé. L bon décht a bon ndoit Pli contn diffént ont placé dan l pac à contn. On a l doit d y dépo décht mai, attntion, il fat tojo plac l bon décht dan l bon contn. Voici qlq xmpl d contn t d c q l on pt y jt. Papi caton Sont accpté dan c contn l vix jonax, l liv, l cai n caton déplié On n pt pa y dépo d papi o caton oillé (ali) pa d la noit pa xmpl. Emballag PMC So c initial ont amblé l botill t flacon n Platiq, l mballag Métalliq (canntt, boît d conv, flacon d déodoant ) t l Caton à boion (biq d lait t d j d fit). V Po l v, dx contn xitnt. Il y a l bll blanch po l v tanpant t l bll vt po l v coloé. Il t impotant d diffénci c 2 qalité t d ti l covcl d bocax t l bochon d botill po q l v oit bin cyclé. Boi L décht contité majoitaimnt d boi doivnt êt dépoé dan n contn pécifiq. Un vix banc, n chai caé, n planch Élctoménag L appail élctoménag doivnt êt tié n diffént catégoi. Il fat aini épa l écan, l ptit élctoménag tl q l f à pa o l gill-pain, l go élctoménag t l éfigéat. Décht vt Un contn pécial t pév po l décht d jadinag. Banch, hb tond, fl fané pvnt y êt dépoé. Hil t gai d fit L hil t gai d fit agé doivnt êt tocké dan d écipint alimntai comm d botill n platiq po êt amné a pac à contn. D nombx at contn xitnt nco dan l pac. A boin, l pépoé (ponn qi tavaillnt dan l pac à contn) épondont à tot vo qtion l ti. Attntion, mêm i bacop d décht diffént ont collcté dan l pac à contn, to n y ont pa collcté. Vo povz conlt vot intcommnal po connaît la lit péci d décht. 3 VA_JDE_VALORFRIT_06D_BL.indd 3
Rcycl l hil : é g a it f d t gai n ba gt po la nat Enco ajod hi, ctain ponn n ndnt pa a pac à contn t dévnt l hil t gai d fit agé dan l canaliation (évi, égot, toiltt), voi mêm n plin nat. C btanc n ont pa bonn po l nvionnmnt, ll pvnt notammnt poll l co d a. Voilà poqoi il t tè impotant d pn à la planèt t d appot l HGFU a pac à contn. Si d nombx habitant font déjà l ffot d appot l hil t gai d fit agé (HGFU) a pac à contn, n gand qantité d c podit n t tojo pa collcté. En 2012, 62.000 tonn d hil t d gai d fit ont été vnd n Blgiq. D c 62.000 tonn, il n t pa poibl d tot cycl, ca l tiliation lo d la cion d alimnt povoq n pt. En éliminant c pt d calcl, on aiv à la qantité d 42.000 tonn. C chiff pént l qantité d hil t d gai collctabl (q l on pt collct). Ajod hi, l n pati (69%) d c 42 000 tonn t écolté po êt cyclé, oit 28 980 tonn. L pofionnl (taant, fiti ) qi tilint c hil t gai, ont d bin mill élèv q l paticli qi l tilint à la maion. L pofionnl font cycl 91% d c q il tilint, alo q lmnt 46 % d hil t gai tilié à la maion ont collcté. En clai, cla ignifi q pl d la moitié d ménag qi ciinnt d fit t d coqtt n appot pa l hil o gai agé a pac à contn! >>Dtination nat Mai q dvinnnt l hil t gai d fit agé qi n ont pa appoté a pac à contn? Ctain ponn mttnt l hil t gai dan d botill q ll jttnt à la pobll. O, dan l pobll claiq, l hil n pvnt pa êt écpéé. Ell ont incinéé, alo q on aait p l cycl. D at ponn vont tot implmnt jt l hil t gai dan la nat. C podit ont néfat po l nvionnmnt. Abandonné dan la nat, c btanc pvnt pénét l ol t poll l napp phéatiq (ma d a otain qi alimntnt l pit t l oc n a potabl). C ont donc là d gt à évit à tot pix. D at nco débaant d l hil dan l canaliation n l jtant dan l évi, l WC o l égot. Et là, bonjo l dégât! C gt compot dx conéqnc négativ. D n, la ponn qi jtt on hil iq d boch pop canaliation piq l gai fignt. Attntion, mêm avc l hil d fit, d bochon pvnt cé. D dx, i ll aivnt jq ax égot, l hil finiont dan n tation d épation d ax é t compliqont tè fot on fonctionnmnt o pollont d co d a. >> Taitmnt d HGFU pa l tation d épation d ax Gillam Michil t l ponabl d managmnt nvionnmntal à la tation d épation d Montigni--Samb (Hainat). Il xpliq commnt pa l taitmnt d hil t gai d fit dévé dan l a. Loq l ax é aivnt dan n tation d épation, ll vont tot d abod bi n pmiè étap qi t l dégillag. C t-à-di q l a pa à tav n gill qi tint l go impté. Enit, ll aiv dan n nité d dablag t d déhilag. Comm l ax y ont laié a po, l élémnt pl lod, comm l abl, vont col t l pl lég, comm l hil t la gai, vont flott. Cla no pmt donc d écpé l hil t l gai dévé dan l a. Si n qantité top impotant d hil o d gai aiv dan la tation d épation, cla pt ni (nd pl difficil) à on fonctionnmnt. D paqt d gai olid pvnt nay l mécanim d déhilag t nécit d intvntion manll délicat afin d xtai l xcédnt t d lanc l ytèm. C hil t gai écpéé n pvnt malhmnt pa êt taité l it d la tation. Ell doivnt êt pompé afin d iv n filiè d taitmnt xtn. Il agit, n généal, d n valoiation éngétiq (incinéation avc écpéation d éngi). pvnt, l hil n iq a cl l l b, alo dan l po ont incinéé l El. é pé c pa êt é cycl. q on aait p l >> Ql dang po l nvionnmnt l hil t l gai pvntll pént? L pincipal poblèm lié à c matiè t q ll pvnt fom d ptit boltt qi vont aggltin ( ambl po fom n ma) dan l iax t ntav l écolmnt d l a. Ell pvnt égalmnt mpêch la Gillam Michil bl a on t l p nt m d manag l à la nvionnmnta ion d at ép tation d b am -S - Montigni (Hainat). lmiè d pa t capt tot l oxygèn nécai ax oganim vivant dan l co d a. Ell pvnt aphyxi aini l co d a. Malhmnt, il t nco coant q d gn débaant d hil t gai dan l canaliation. >> L voyag d hil t gai d fit L hil t gai d fit agé pvnt pnd dx chmin diffént po aiv ax in d cyclag. Si ll ont été achté po n tiliation pivé, c t-à-di po fai à mang dan n famill, ll dvont êt amné a pac à contn. Un collct, oit n ntpi chagé d collct c podit, nda dan l pac po l écpé t l amn dan n cnt d cyclag. C collct t égalmnt chagé d nd dan l taant, fiti, hôtl L pofionnl d la taation n pvnt pa tili l pac à contn. D pl, l qantité tilié pa c dni ont pl impotant. Voilà poqoi l collct ndnt dictmnt chz x. Un foi collcté, on n fait pl d diffénc nt l hil povnant d pofionnl o d pivé. Ell ont tot dtiné à êt cyclé... dan l mêm in. 4 VA_JDE_VALORFRIT_06D_BL.indd 4 Mai gai tov pv diffé La p pod hil fai to d chal L c lié n oléo-c t gai été ép d abo intil pod comé avon égalm fabica Enfin, ca l hil t tanfo dan l >> Ro o c Tot d poib t ga cab gé a poa voit dict l é La p dil d fit po l pt bûlé
xygèn t dan hyxi mnt, n dan agé fént Si ll pivé, n n a pac ntit, é t yclag. é d hôtl ion n n. dqoi nt chz pl d nt d ont.. dan Un cond vi po l hil t gai d fit agé Un foi collcté, l HGFU doivnt êt taité avant d tov dan l évoi d véhicl po l fai ol (intil d ay d l fai chz oi, cla détiait vot voit). Pli étap ont nécai avant d n aiv là. Décovon-l nmbl. Mai q dvinnnt l hil t Enit, on y ajot ctain compogai d fit agé loq ll ant chimiq comm d méthanol tovnt dan l cycl d collct? Ell (n ot d alcool) t d l hydoxyd d pvnt êt cyclé d toi façon odim. C mélang pmt d épa diffént. l hil t l gai d at matiè La pmiè conit à l tili po qi viont à podi d at podit, podi d l éngi. En incinéant c tl q la glycéin. Un foi ctt étap hil o c gai, il t poibl d accompli, l biodil t pêt à êt fai ton d mot po écpé- mélangé à d dil nomal t, aini, à d l éngi, qi a tanfomé n fai ol l véhicl. chal o n élcticité. L cond typ d tanfomation ti- Concètmnt, n taitant n lit d hil lié n Blgiq appll la podction o d gai d fit, on obtint n lit oléo-chimiq. Dan c ca, l hil d biodil à mélang. t gai, apè avoi Comm xpliqé été épé (on n ti pl hat, il n t pa d abod l compoant poibl ajod hi l hil intil), viont à la d tili niqmnt t gai podction d podit l biodil comm d fit agé cométiq comm d cabant. Il va falpvnt êt tanfomé avon. Ell pvnt loi l mélang à d n biodil, qi dil nomal po égalmnt vi à la dan é ili t a fabication d bogi. évit d ndommal mot d Enfin, t c t d loin l g l pièc d véhicl. ca l pl féqnt, l mot d véhihil t gai d ficl tl q l t agé pvnt êt filt pa xmpl. tanfomé n biodil, qi a tilié Po êt fficac, on mélang 5% d biopofionl (taant, fiti) dan l mot d véhicl. dil avc 95 % d dil nomal. Donc, po mpli on évoi d 50 lit, >> Rol à l hil on tilia nvion 47,5 lit d dil o à la gai d fit, nomal t 2,5 lit d biodil, povc t poibl! nant, x-mêm d 2,5 lit d HGFU. Paticli Pac à contn Tot d abod, il fat avoi q il n t pa Ajod hi, la podction d biodipoibl d tili dictmnt l hil l dvint d pl n pl impotant. t gai d fit agé comm Actllmnt, i l on additionn tot cabant. Cll-ci doivnt êt mélan- l ot d biodil, 22,6 million gé avc d dil nomal, inon ll d tonn d biodil (pa lmnt poaint ndommag l mot d cx podit à ba d décht, voi voit. Intil donc d ay d mtt pl loin) ont podit chaq anné dictmnt l hil d vot fit dan dan l mond. l évoi d vot voit! La pmiè étap po obtni d bio- Po l intant, no n tilion pa d dil t d pifi l hil t gai biodil à ba d hil t d gai d d fit. C t-à-di q il fat l filt fit n Blgiq, pincipalmnt po po n nlv l impté comm d aion fical fot compliqé. l ptit mocax d pomm d t L hil t gai d fit abûlé pa xmpl. gé q no collcton n Blgiq patnt à l étang.pac La tanfomation Paticli à contn a pincipalmnt li ax Pay-Ba. Il ont fait n co jq à Rom n olant ax HGFU. L avai-t? Il t poibl d vol gâc ax HGFU! On n podit pa niqmnt d biodil gâc ax hil t gai d fit agé. L bio-kéoèn t n at podit d l tanfomation. C cabant t à fai vol l avion. Dpi qlq anné, ctain compagni aéinn ont ovt c q ll appllnt d lign vt. C t-à-di q, po ctain tajt, l avion tilint l bio-kéoèn, i nt at d hil t d gai d fit agé, comm cabant. Pa xmpl, n compagni aéinn nélandai ffct ctain vol nt Nw Yok t Amtdam gâc à n Collct/ Tanfomation/ écpéat Rcyclag mélang d hil t d gai d fit agé t d kéoèn nomal. >> Un co d 1 600 kilomèt à l hil d fit Ditibtion Dpi 2008, n aociation d jn Nélandai, Th 7 advnt, ogani la co Wond of Wat. En fançai, cla ignifi mvill d décht. Ctt co déma d Rottdam ax Pay-Ba, t tmin a Colié (n gand amphithéât tè conn) àcollct/ Rom, la capital italinn. Tanfomation/ Sa paticlaité t q l concécpéat Rcyclag nt doivnt fai ol l voit gâc ax hil d fit agé collcté gatitmnt dan l maion o l taant l tajt. Il doivnt nit filt t tait c hil po povoi l tili comm cabant (il ont obligé d tili n viill voit po évit d abîm n véhicl nf). Pofionl (taant, fiti) Paticli L citn d tockag d n in d podction d biodil L biodil bit diffént taitmnt avant d êt opéationnl. Ditibtion Paticli (tiliat final) La compétition déol pndant l moi d mai, dant toi jo. Gâc a paimnt d l inciption pa l paticipant, la co pt financ diffént aociation. Attntion, comm xpliqé pl hat, l hil t gai non taité pvnt êt dang po l mot, il n fat donc pa tnt ctt xpéinc à la maion. Pac à contn Collct/ Récpéat Tanfomation/ Rcyclag Ditibtion Paticli (tiliat final) Pofionl (taant, fiti) 5 VA_JDE_VALORFRIT_06D_BL.indd 5
La podction d biodil : n omm d avantag po la planèt La tanfomation d HGFU n biodil compot d nombx avantag. Ell pmt d limit la polltion lié à c décht, mai pa lmnt. C t égalmnt intéant po l économi d la Blgiq. Paon n v c diffént avantag. La valoiation d HGFU n biodil pént n gand nomb d avantag po la planèt. Tot d abod, comm xpliqé dan l pag pécédnt, l fait d appot c décht dan n pac à contn pmt d évit q il n vinn boch l canaliation, ptb l bon fonctionnmnt d tation d épation o tov dan la nat. Qand ll ont dévé l ol o dan d co d a, l hil t gai d fit n ont, comm xpliqé pl hat, vaimnt pa bonn po l nvionnmnt. Voilà poqoi il vat bin mix l cycl. Enit, l cyclag pmt d tanfom n décht n matiè pmiè, c t-à-di n matiè q l on pt tili po podi at cho. D ctt façon, l hil t l gai n tnt pa n impl décht, qi ajotait ax montagn d immondic q no podion chaq anné. La podction d biodil t égalmnt intéant po l économi d pay (tot l activité d podction, d ditibtion t d conommation d ich, d bin dan n ociété). En oi, t gadé comm tl, n décht n a pa d val, il a pltôt n coût piq il fat pay po l écolt t n débaa d façon la pl pct poibl d l nvionnmnt. Cpndant, dpi d nomb anné, l décht ont v comm d matiè, dont ctain pvnt avoi >> Com t d la val n paticipant à la fabication vll foi o fom d biodil. d novax objt. La chch t Ell paticipnt donc pli foi à la péni d matiè pmiè ont fait l activité économiq d not pay. q d oltion ont été tové po cycl d décht, l faiant pa >> Un ptit p moin d matiè foil d n val négativ (décht) v n val poitiv (matiè pmiè). So l tm matiè foil Dan c ca péci, l hil ont cachnt pli matiè natll q l homm tili vnd n pmiè foi dan l po chaff, éclain tio a i lo va, déplac. Il agit pmaché, ll La obi n HGFU d d pétol, d gaz, d ont tilié pa l dil pént chabon C matiè conommat, n gand nomb ont pént dan l pi vnd ax d avantag o-ol, à pli collct/tanpo la planèt. fomat, avant ndoit d la planèt. Po pofit d l énd êt tanfomé gi q ll pvnt pot vnd n nodi, il fat l xtai d o-ol t l bûl. Actllmnt, d nomb ponn inqiètnt ca l év d matiè foil pént dan l ool d la T amnint (diminnt) d anné n anné. Ctain caignnt, q n jo, il n y ait pl ffiammnt d c matiè po foni l éngi nécai ax 7 milliad d êt hmain qi pplnt la planèt. Voilà poqoi l cintifiq aynt d tov d oltion altnativ (po mplac) à l tiliation d matiè foil. La valoiation d hil t gai d fit agé fait pati d c oltion. En fft, n tiliant c hil t gai comm cabant, c t atant d pétol, n matiè foil, n moin à tili. L HGFU pmttnt donc d dimin la dépndanc d hmain ax matiè foil. Biodil t agocabant : c n t pa pail! Actllmnt, on pal bacop d agocabant (o biocabant d pmiè généation). Mai qll t la diffénc nt l agocabant t l biodil? L agocabant vnt égalmnt à fai ol l voit, t pvnt êt podit à pati d dné (alimnt) comtibl. Cla vt di q, n p patot, on fait po d champ d cééal. Un foi écolté, c cééal ont tanfomé n cabant po l véhicl. Cla po n gand qtion ca, dan l mond, d million d ponn offnt d la faim t tili d podit qi poaint vi à noi d êt hmain po n fai d cabant vint à édi la fac d t agicol qi pvnt podi d la noit. L biodil dont on pal dan c doi t diffént ca il t dit cabant d dxièm généation. C t-à-di q il t tilié n pmiè foi po ciin t n cond foi po fai ol l véhicl. Il n t donc pa podit d t agicol mai bin à pati d n décht. Gâc ax HGFU, no dépndon n p moin d matiè foil comm l pétol plant-box 6 VA_JDE_VALORFRIT_06D_BL.indd 6 L ASBL ntp d hil AOP, B Mako paticip ation t l p vic L b pot ax obligat tibt impota l étang tibl. podi gai nomal décht t aid à Valofi d g o Rc t élct l nom mnté cntain la p >> Q dan Valof Ell do pon o d n té. Ell qantit chaq tibt qanti é ch écpé Enit t finan facilit d fit pof c fai contn fit Enfin, comm fait d d n p l t collct t à ga q l l, no patic a pac
pv d onnt) gnnt, mmnt énd êt. aynt (po foai olil t atant moin onc d n ax t n ta o p im è t l ô n : it Valof DANS la collct t l cyclag L ASBL (aociation an bt lcatif) Valofit jo n ôl tè impotant dan la collct t l cyclag d hil t gai d fit agé n Blgiq. C t ll qi, dpi 2005, gè l obligation d pi d HGFU. Son manag (diigant), Xavi Lhoi, xpliq commnt Valofit fonctionn t l ôl q ll mplit. >> Commnt l ASBL Valofit t-ll né? L ASBL Valofit a été céé n 2004. Nf ntpi podctic o ditibtic d hil t gai d fit (Aigmont, AOP, Batn&Co, Cagill, Colyt, Dli XL, Mako, Vamix t Vandmootl) ont paticipé à a céation, aini q la Fédéation d l indti alimntai (Fvia) t l pot-paol d commc t d vic (Como). L bt, n céant Valofit, était d appot n oltion collctiv (généal) ax ponabilité individll t ax obligation légal d podct, ditibt (ntpi qi vndnt) t impotat (ntpi qi font vni d l étang) d hil t d gai comtibl. Étant donné q c ntpi podint t vndnt d hil t d gai qi dvinnnt d décht, il t nomal q ll oganint po q c décht oint taité d maniè pct d l nvionnmnt. Valofit l aid à mn à bin ctt miion. Valofit t c q on appll n oganim d gtion comm Bbat po l pil o Rcpl po l appail élctiq t élctoniq. Dpi décmb 2004, l nomb d adhént d Valofit a agmnté. No compton déomai n cntain d ntpi t pénton la pq totalité d maché. >> Ql ôl Valofit jo-t-ll dan l cyclag d HGFU? Valofit mplit toi ôl. Ell doit tot d abod fai l lin nt l ponn qi occpnt, d n maniè o d n at, d HGFU t l atoité. Ell doit notammnt connaît l qantité d hil t d gai vnd chaq anné (via l podct, ditibt t impotat) aini q l qantité d HGFU collcté t valoié chaq anné (via l collct/ écpéat). Enit, Valofit a dû mtt n plac t financ n ytèm d collct po facilit l cyclag d hil t gai d fit agé (d oigin ménagè t pofionnll) aivé n fin d vi. Po c fai, no tavaillon avc l pac à contn po l hil t gai d fit d oigin ménagè. Enfin, Valofit mplit n miion d commnication t d nibiliation (l fait d nd n ponn concint d n poblèm). No dvon nibili l taant t fiti à fai appl à n collct agéé (n od avc la légilation) t à gad l bon d collct (pv q l décht ont été valoié). Pa aill, no nibilion l conommat/ paticli à nd ytématiqmnt a pac à contn avc l HGFU. >> Ql ont l pincipax act avc lql vo dvz tait? No tavaillon avc cinq act pincipax. Tot d abod l podct, ditibt t impotat d hil t gai comtibl. Cx-ci no commniqnt l qantité d hil t d gai q il vndnt chaq anné n Blgiq. No tavaillon égalmnt avc l pac à contn, via l intcommnal qi l gènt, où l conommat pvnt dépo gatitmnt l HGFU. L collct agéé Valofit ont l toiièm gand act avc lql no tavaillon. Il no commniqnt l qantité d hil t d gai agé, collcté dan l pac à contn o dan l fiti/ taant. L écpéat agéé Valofit no commniqnt égalmnt l qantité d hil t d gai agé qi ont été cyclé. Enfin, no appoton l éltat d not tavail ax atoité égional, compétnt n matiè d nvionnmnt : l Offic Wallon d Décht (OWD) n Walloni - Opnba Vlaam Afvaltoffnmaatchappij (OVAM) n Fland t Bxll Envionnmnt à Bxll. Xavi Lhoi ai Ax hil t g é ag d fit, té c qi ont coll it nt a Valofit ga n cyclag L hil t gai d fit agé pollnt donc nco top ovnt not nvionnmnt. Ell pvnt ca bacop d dégât, comm boch l canaliation, nay l bon fonctionnmnt d tation d épation, o poll l ol t l napp phéatiq. L pac à contn t donc LA oltion po q l hil t gai d fit d ménag oint coctmnt cyclé. >>Pcvz vo n évoltion dan l compotmnt d Blg? Sont-il pl attntif a cyclag d l décht? Tot d abod, gâc ax ffot d nibiliation, la collct d HGFU agé a agmnté d 25% dpi 2008 alo q la conommation d hil t gai d fit t té tabl (+6%) la mêm péiod. Enit, l péoccpation nvionnmntal ont bacop pl pént actllmnt q il y a 10 an. On t concintié pa l média t la pblicité t on ti bacop pl d décht (t bacop mix) à la maion (papi/caton, PMC, v, pil, appail élctoniq...). L généation pl ancinn ont dû adapt l compotmnt mai l généation pl jn ont né avc l ti. Néanmoin, on pt nco fai mix. Po c qi t d HGFU, on n collct q 50% d potntil d collct a in d ménag. >> Commnt poait-on nco amélio l cyclag d HGFU n Blgiq? J n pn pa q l défi oit tant a niva d cyclag/valoiation d HGFU mai pltôt a niva d qantité collcté dan l pac à contn! En fft, l in d cyclag xitnt t ont tot à fait pêt à cycl la totalité d hil o d gai agé potntillmnt collctabl. Malhmnt, n pati impotant (50%) d hil t gai d fit conommé pa l ménag (t potntillmnt collctabl) n tov pa dan l pac à contn. Soit l gn n avnt pa nco q l HGFU ont collcté dan l pac à contn, oit il n font pa l ffot d all a pac à contn (avc l conéqnc néfat po l nvionnmnt q cla ngnd). >> Commnt pcvz-vo l avni d ct d cyclag d HGFU? Gâc a ccè d biocabant (t tot paticlièmnt d biocabant d dxièm généation podit à pati d décht) t à la péni d cabant foil, l avni d la valoiation d HGFU t, à mon n, aé. 7 VA_JDE_VALORFRIT_06D_BL.indd 7
Rappot t Hil t gai d fit agé a pac à contn t gagn n joné à Bg! à toi d jo! Sa-t, toi ai, capabl d fai cycl l hil t gai d fit q t pant ont tilié po ciin? Po l pov, paticip à c conco. Décop l maq Valofit ci-d t nfoc-l gâc à n fill d caton. Rnd-toi nit avc t pant a pac à contn po y dépo d hil t gai d fit agé. Dmand à t pant d pnd n photo d toi, potant l maq, à côté d écipint d collct d hil t gai agé d pac à contn. Téléchag nit ta photo l it d Valofit : www.valofit.b/jonaldnfant L nfant qi, compt tn d on âg, aa nvoyé la photo qi donna la pl bll viibilité à la collct d hil t gai d fit agé dan l pac à contn mpota n xcion n b à Bg avc tot a cla, po viit ctt magnifiq vill t on famx Mé d la Fit. L pa d midi a égalmnt foni. L pént conco débt l 20 ptmb 2013 t tmin l 4 novmb 2013 (incl). L èglmnt d conco t diponibl www.valofit.b/jonaldnfant 8 VA_JDE_VALORFRIT_06D_BL.indd 8